اسکرچ چیست؟ فرق اسکرچ و اسکرچ جونیور + راهنمای شروع برای والدین
- امین پیرمرادیان
- برنامه نویسی, برنامه نویسی, فناوری اطلاعات وبلاگ, وبلاگ
اسکرچ (Scratch) یک زبان برنامهنویسی تصویری و رایگان است که در آزمایشگاه رسانه‌ی دانشگاه MIT ساخته شده. کودک به‌جای تایپ کد، بلوکهای رنگی را مثل لگو کنار هم می‌چیند و بازی، انیمیشن و داستان تعاملی میسازد. اسکرچ جونیور (ScratchJr) نسخه‌ی ساده‌ترش برای کودکان ۵ تا ۷ ساله است و روی تبلت اجرا میشود. در این راهنما برای والدین توضیح داده‌ایم فرق این دو چیست، کدام برای فرزندتان مناسبتر است و از کجا شروع کنید.
خلاصه در ۳۰ ثانیه:
- ۵ تا ۷ سال: اسکرچ جونیور روی تبلت (رایگان).
- ۸ سال به بالا: اسکرچ روی کامپیوتر یا مرورگر (رایگان).
- بعد از اسکرچ: ورود به زبان‌های واقعی مثل پایتون.
- کلاس اسکرچ آموزینو در یاسوج: ۱۰ جلسه‌ی یک‌ساعته، حداکثر ۶ نفر.
فرق اسکرچ و اسکرچ جونیور در یک نگاه
| ویژگی | اسکرچ جونیور | اسکرچ |
|---|---|---|
| سن پیشنهادی رسمی | ۵ تا ۷ سال | ۸ سال به بالا |
| دستگاه | تبلت (iPad و اندروید) و کرومبوک | مرورگر، ویندوز، مک، کرومبوک و اندروید |
| نیاز به خواندن | تقریباً ندارد؛ بلوکها تصویری‌اند | بلوکها متن دارند (فارسی هم دارد) |
| خروجی | داستان و بازی‌های ساده | بازی، انیمیشن، شبیه‌سازی و پروژههای پیچیده‌تر |
| هزینه | رایگان | رایگان |
اسکرچ چیست و چطور کار می‌کند؟
اسکرچ را گروهی در آزمایشگاه رسانه‌ی MIT طراحی کرده و حالا بنیاد اسکرچ (Scratch Foundation) آن را نگه‌داری می‌کند. محیطش سه بخش اصلی دارد:
- صحنه: جایی که بازی یا انیمیشن اجرا میشود.
- شخصیت‌ها (Sprite): گربه‌ی معروف اسکرچ یا هر شخصیتی که کودک خودش بکشد.
- بلوکها: دستورهای رنگی مثل «حرکت کن»، «بگو»، «تکرار کن» و «اگر… آنگاه» که مثل پازل به هم وصل می‌شوند.
چون بلوکها فقط وقتی جفت می‌شوند که از نظر منطقی درست باشند، کودک خطای تایپی نمی‌کند و تمام تمرکزش روی فکر کردن است: ترتیب کارها، تکرار، شرط و حل مسئله. همان مفاهیمی که بعدها در هر زبان برنامهنویسی لازم دارد.
اسکرچ جونیور چیست؟
اسکرچ جونیور حاصل همکاری آزمایشگاه رسانه‌ی MIT، دانشگاه تافتس و شرکت Playful Invention است. سازندگانش رابط کاربری را برای کودکانی ساده کرده‌اند که هنوز خواندن را کامل بلد نیستند. بلوکها با تصویر کار می‌کنند و کودک با کشیدن آن‌ها روی صفحه‌ی تبلت، شخصیت‌ها را حرکت می‌دهد و داستان میسازد. نسخه‌ی رایگانش برای iPad، اندروید و کرومبوک منتشر شده است.
کدام برای فرزند من مناسب است؟
- ۵ تا ۷ سال: با اسکرچ جونیور در خانه شروع کنید. روزی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه کنار کودک بنشینید و با هم یک داستان کوتاه بسازید.
- ۸ سال به بالا: مستقیم سراغ اسکرچ بروید. در این سن کودک می‌تواند بازی‌های واقعی با امتیاز و مرحله بسازد.
- نوجوان‌ها: اسکرچ را سریع‌تر جلو می‌برند. بعد از ساختن چند بازی، بهترین قدم بعدی یادگیری یک زبان واقعی مثل پایتون است.
نشانه‌های آمادگی کودک: بازی‌های کامپیوتری دوست دارد، سؤال می‌پرسد «این بازی چطور ساخته شده؟»، پازل و لگو را دوست دارد، یا می‌خواهد به‌جای فقط بازی کردن، چیزی بسازد.
با اسکرچ چه چیزهایی میشود ساخت؟
- بازی پینگ‌پنگ: یک توپ که به دیوارها برخورد می‌کند و یک راکت که با موس حرکت می‌کند. معمولاً اولین بازی واقعی بچه‌هاست.
- بازی ماز (هزارتو): شخصیتی که با کلیدهای جهت‌دار از مسیر عبور می‌کند.
- کارت تبریک و داستان متحرک: برای تولد یا عید، با موسیقی و صدای خود کودک.
- مسابقه‌ی سؤال و جواب: با شمارش امتیاز؛ برای مرور درس‌های مدرسه.
- انیمیشن کوتاه: با شخصیت‌هایی که خود کودک نقاشی کرده.
نمونه: ساخت بازی پینگ‌پنگ در ۵ قدم
- یک شخصیت توپ و یک راکت به صحنه اضافه کنید.
- برای توپ بنویسید: «وقتی پرچم سبز کلیک شد ← همیشه: ۱۰ قدم حرکت کن ← اگر به لبه رسیدی، برگرد».
- برای راکت بنویسید: «همیشه: x را برابر x موس قرار بده» تا با موس حرکت کند.
- برای توپ اضافه کنید: «اگر راکت را لمس کرد ← جهت را برعکس کن».
- یک خط قرمز پایین صحنه بکشید و بنویسید: «اگر رنگ قرمز را لمس کرد ← همه را متوقف کن» تا بازی باخت داشته باشد.
همین بازی ساده مفاهیم حلقه، شرط، مختصات و رویداد را یک‌جا آموزش می‌دهد. در کلاس، بچه‌ها آن را با امتیاز، مرحله و صدا کامل می‌کنند.
اسکرچ چه مهارت‌هایی را در کودک تقویت می‌کند؟
- تفکر منطقی و حل مسئله: وقتی بازی درست کار نمی‌کند، کودک یاد می‌گیرد خطا را پیدا و درست کند.
- خلاقیت: به‌جای مصرف‌کننده‌ی بازی، سازنده‌ی بازی میشود.
- ریاضی کاربردی: مختصات، زاویه و متغیر را در عمل می‌بیند.
- صبر و پشتکار: پروژه را قدم‌به‌قدم کامل می‌کند.
- پایه‌ی برنامهنویسی: مفاهیمی که بعداً در پایتون و هر زبان دیگری لازم دارد.
یادگیری در خانه یا کلاس اسکرچ؟
اسکرچ رایگان است و میشود در خانه هم شروع کرد. اما بیشتر بچه‌ها بعد از چند پروژه‌ی ساده متوقف می‌شوند، چون نمی‌دانند قدم بعدی چیست یا وقتی خطا پیش می‌آید ناامید می‌شوند. کلاس سه چیز اضافه می‌کند: مسیر قدم‌به‌قدم، رفع اشکال همان لحظه و انگیزه‌ی کار گروهی کنار هم‌سن‌ها.
کلاس اسکرچ کودکان و نوجوانان در آموزینو (یاسوج)
- ۱۰ جلسه‌ی ۶۰ دقیقهای، حضوری
- حداکثر ۶ هنرجو در هر کلاس؛ توجه کافی به هر کودک
- از آشنایی با محیط و بلوکها تا شرط، تکرار، انیمیشن و ساخت بازی
- شهریه: ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
بعد از اسکرچ چه یاد بگیرد؟
وقتی کودک چند بازی کامل با اسکرچ ساخت و با شرط و حلقه راحت بود، وقت ورود به یک زبان متنی است. پایتون ساده‌ترین انتخاب است و در هوش مصنوعی و ساخت برنامه‌های واقعی هم کاربرد دارد. اگر می‌خواهید بیشتر درباره‌ی فواید اسکرچ بخوانید، مقاله‌ی فواید یادگیری اسکرچ برای کودکان را ببینید. برای دیدن همه‌ی کلاس‌ها هم سری به کلاس کامپیوتر در یاسوج بزنید.
مطمئن نیستید فرزندتان آماده است؟
در مشاوره‌ی رایگان، بر اساس سن و علاقه‌ی فرزندتان می‌گوییم از اسکرچ جونیور شروع کند، اسکرچ یا مستقیم پایتون.
دریافت مشاوره رایگان ۰۹۱۷۳۴۵۷۴۶۶
آدرس: یاسوج، معلم ۲، سردار ۴، ساختمان زمرد، طبقه دوم، واحد ۴
سؤالات متداول والدین درباره‌ی اسکرچ
اسکرچ رایگان است؟
بله. هم اسکرچ و هم اسکرچ جونیور رایگان هستند.
از چند سالگی میشود اسکرچ را شروع کرد؟
سن پیشنهادی رسمی اسکرچ جونیور ۵ تا ۷ سال و اسکرچ ۸ سال به بالاست. سن دقیق شروع به آمادگی و علاقه‌ی کودک بستگی دارد.
اسکرچ جونیور روی کامپیوتر ویندوزی نصب میشود؟
نسخه‌ی رسمی اسکرچ جونیور برای iPad، تبلت‌های اندروید و کرومبوک است. برای کامپیوتر ویندوزی، اسکرچ (نسخه‌ی اصلی) انتخاب مناسب‌تری است.
فرق اسکرچ با برنامهنویسی واقعی چیست؟
در اسکرچ به‌جای تایپ کد، بلوکها را کنار هم می‌گذارید. اما مفاهیم، یعنی ترتیب، تکرار، شرط و متغیر، همان مفاهیم برنامهنویسی واقعی هستند و کودک را برای زبان‌هایی مثل پایتون آماده می‌کنند.
کلاس اسکرچ در یاسوج چند جلسه و چقدر است؟
کلاس اسکرچ آموزینو ۱۰ جلسه‌ی ۶۰ دقیقهای است، حداکثر ۶ نفره، و شهریه‌اش ۶ میلیون تومان است.
آیا بازی کردن زیاد کودک با کامپیوتر را بیشتر نمی‌کند؟
در اسکرچ کودک به‌جای بازی کردن، بازی میسازد. این تجربه زمان جلوی صفحه را از مصرف به ساختن و فکر کردن تبدیل می‌کند. باز هم تعیین زمان مشخص برای کار با کامپیوتر توصیه میشود.
منابع اطلاعات سن و دستگاه‌ها: بنیاد اسکرچ و آزمایشگاه رسانه‌ی MIT. به‌روزرسانی: آبان ۱۴۰۵.
بیشتر بخوانید: دوره‌های کامپیوتر و برنامهنویسی آموزینو را در راهنمای آموزشگاه کامپیوتر یاسوج ببینید.
